Recht op de stad

Het betere plan voor wonen in Rotterdam

Recht op de stad op het Stadmakerscongres 2022

Op vrijdag 4 november 2022 organiseert AIR het Stadmakerscongres, dé Rotterdamse werkplaats van het stadmaken in Rotterdam. Recht op de stad is betrokken bij onderdelen van het programma.

Als onderdeel van het Stadslab over zeggenschap van bewoners organiseren AIR en Recht op de Stad op een uitgebreide sessie. Na een inleiding van Frans Soeterbroek zullen in diverse werktafels verschillende aspecten van de zeggenschap van bewoners uitgediept worden. Meer info over deze sessie lees je hier.

Het programma biedt daarnaast nog diverse tours en andere sessies, waaronder de  Studio Stadmaken #1 over woonbeleid, waaraan Mustapha Eaisaouiyen namens Recht op de Stad zal deelnemen. Meer info hier.

Dit keer is het evenement in Theater Zuidplein. Je kunt je hier inschrijven.

Rechter tikt Vesta op de vingers voor omgang met bewoners Patrimonium’s Hof

Sinds half augustus staan de woningen in het volkshuisvestingsmonument Patrimonium’s Hof leeg. Vestia renoveert de woningen waardoor er minder en veel duurdere woningen terugkomen. Een update over de laatste ontwikkelingen. (Lees hier wat vooraf ging.)

In augustus 2021 heeft Vestia een aantal bewoners die niet akkoord zijn gegaan met de huuropzegging voor de rechter gedaagd. Afgelopen juni deed de rechter uitspraak. De rechter bepaalde dat Vestia de huurovereenkomst mocht beëindigen per 1 augustus 2022. De rechter toetste hierbij of werd voldaan aan de vereisten voor ‘dringend eigen gebruik op grond van stedenbouwkundig motief’ aan de hand van de uitspraak van het Gerechtshof Den Haag over de Tweebosbuurt in november 2021.

Vestia wilde ook dat de huuropzegging per direct zou gelden (‘uitvoerbaar bij voorraad’), maar dat stond de rechter in Patrimonium’s Hof niet toe (in de Tweebosbuurt vond de rechter dit wel goed). De rechter tikte Vestia op de vingers vanwege de manier waarop bewoners werden geconfronteerd met de sloop en het gebrek aan mogelijkheden voor participatie in het proces:

“De bewoners van het Patrimonium’s Hof zijn in een bijeenkomst op 24 april 2019 geconfronteerd met een voldongen feit. De renovatie werd aangekondigd en aan de huurders werd medegedeeld dat zij moesten verhuizen (zonder terugkeer). Bewoners zijn nooit betrokken bij de renovatieplannen, ondanks de bewonersgerichte aanpak die volgens het NPRZ gevolgd zou moeten worden. Het Sociaal Plan – waarin uiteindelijk na bemoeienis van de bewonerscommissie een terugkeergarantie is opgenomen – is pas anderhalf jaar later vastgesteld. Toen waren er al veel huurders vertrokken. Volgens Vestia blijkt uit het vrijwillige vertrek van veel huurders dat zij achter het renovatieplan staan. Dat ziet de kantonrechter anders.

De manier waarop Vestia de huurders heeft geïnformeerd tijdens de bijeenkomst op 24 april 2019 en heeft aangeschreven in de opzegbrief van 26 november 2020 wekt de indruk dat zij geen keus hadden dan te vertrekken. Pas in de nieuwsbrief van februari 2021 staat voor het eerst dat een gang naar de rechter tot de mogelijkheden behoort, maar zoals het daar is opgeschreven lijkt het alsof de rechter dan altijd de vordering van Vestia zal toewijzen. […]

Weliswaar is [in de brief van Vestia aan de huurders] aangesloten bij de wettekst, maar huurders die geen juristen zijn hebben (wellicht) een nadere toelichting nodig. Het is goed denkbaar dat er meer verzet zou zijn geweest tegen de renovatieplannen – en dus in feite nog steeds is – als de huurders eerder en beter waren geïnformeerd over hun rechten. Dat is een reden om de resterende huurders een zorgvuldige procesgang te geven.”

Ook vond de rechter dat Vestia “zelf eerder in actie [had] kunnen komen” door bewoners die niet instemden met beëindiging van de huur eerder een dagvaarding te sturen.

Vestia ging tegen dit vonnis in hoger beroep, maar besloot na een eerste voorbereidende zitting in juli toch te schikken met de laatste huurder. Vestia biedt de huurder een extra financiële vergoeding en een goede terugkeerregeling met ingroeihuur over 5 jaar. De rechter heeft een vaststellingsovereenkomst opgesteld.

Ook de laatste huurder is inmiddels verhuisd, de woningen in Patrimonium’s Hof staan sinds half augustus leeg.

Patrimonium’s Hof

Terugkijken: symposium Cooperative Conditions

Op 6 oktober organiseerden AIR en het Keilecollectief het symposium Cooperative Conditions / learning from Vienna, Zürich and Munich. Deze drie steden hebben een sterke geschiedenis van betaalbare woningen en wooncoöperaties. Niet de individuele vraag “hoe wil ik leven?”, maar het gezamenlijk vormgeven van de vraag “hoe willen we samenleven?” bepaalt het coöperatieve model. Huisvesting is een grondrecht, geen handelswaar. Burgers kunnen het samen vormgeven.

Het symposium verkende de successen van coöperatieve zelforganisatie van burgers vanuit het perspectief van de institutionele en gemeentelijke voorwaarden die nodig zijn om dit te bereiken: coöperatieve condities. Arie Lengkeek (Recht op de stad) en Peter Kuenzli, experts en auteurs van het boek Operatie Wooncoöperatie, stelden het programma voor het symposium samen.

De drie lezingen (in het Engels) zijn nu terug te kijken.

Lezing over Vienna, door Robert Korab

Alliances for agency and self-control – cooperative housing and social sustainability: Over het systeem van Wenen, hoe het kan dat zij zo’n enorme grote sociale voorraad voor een enorm brede doelgroep hebben en argumenten voor maatschappelijke, not-for-profit ontwikkelaars en woningcorporaties die hun taak weer breed gaan opvatten en oppakken.

Lezing Zurich, door Claudia Thiesen

Typologies for a changing society – challenges for old and new cooperatives: Over hoe in Zurich de stad, banken en coöperaties volledig vanzelfsprekend samenwerken, hoewel dat iets is dat pas recent een nieuwe impuls kreeg. De bronnen voor die impuls zijn breed – zo breed als Recht op de stad. 

Lezing over Munchen, door Martin Klamt

Munich Mule – Recipe, Ingredients and Flavors of the Affordable Housing Mix in Munich: Over hoe in Munchen de woonpolitiek glashelder inzet op betaalbaarheid en daarbij alle spelers ruimte geeft en eisen oplegt. “We zagen dat de prijzen stegen en de kwaliteit daalde, en nu is het omgekeerd: de prijzen dalen en de kwaliteit stijgt.” En dat alles volledig in lijn met de Europese regels voor staatssteun, waarmee in Nederland juist alles wat niet commercieel is van tafel wordt geveegd. 

Meer over wooncoöperaties kijk je hier. Of lees hier over de coöperatieve condities voor Rotterdam.

Brief aan de gemeenteraad over herziening Woonvisie

Op 12 oktober vergadert de gemeenteraadscommissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (BWB) over de Woonvisie. Op de agenda staan onder andere het rapport van de Rekenkamer Rotterdam ‘Thuis in cijfers’ (lees hier onze reactie) en de Voortgangsrapportage Woonvisie over 2021. Op 20 oktober vergadert de hele gemeenteraad over de Woonvisie. De komende tijd zal het College van B&W met de raad een nieuw Woonakkoord opstellen.

Wij schreven in een brief aan de gemeenteraadsleden het volgende:

Recht op de stad is voortgekomen uit een gedeelde overtuiging dat de in 2016 opgestelde Woonvisie voor Rotterdam, die leidend is voor het woonbeleid tot 2030, desastreus is voor vele Rotterdammers. Wij zijn dan ook verheugd dat het College heeft aangekondigd met uw raad een nieuw Woonakkoord te zullen opstellen. Tegelijkertijd zien wij dat het Coalitieakkoord ‘Eén stad’ geen afscheid neemt van het zeer problematische fundament van de vigerende Woonvisie, namelijk het idee dat onze stad niet in ‘balans’ zou zijn. Daarnaast vrezen wij dat een aantal prangende problemen nog geen aandacht hebben van uw College. Graag geven wij u de volgende overwegingen mee.

Onze oproep aan uw raad

Recht op de stad roept u allereerst op om alle plannen voor onnodige sloop- en renovatie van straten, buurten of blokken te stoppen. Daar zijn verschillende dringende redenen voor:

  1. De wooncrisis en energiecrisis brengen betaalbare huisvesting voor velen in gevaar: juist nu – gezien de actuele ontwikkelingen die vele Rotterdammers in nood brengen – past het niet dat Rotterdam blijft inzetten op onnodige sloop of renovatie met als doel het aantal woningen in de sociale sector te verminderen.
  2. De cijfers waarop de Woonvisie en de keuze voor vermindering van de sociale woningvoorraad en onnodige sloop- en renovatie zijn gebaseerd blijken drijfzand, aldus het rapport van de Rekenkamer Rotterdam.
  3. De positie van bewoners die geconfronteerd worden met herstructurering moeten eerst zijn vastgelegd in het stedelijke sociaal statuut, zodat hun recht op zeggenschap en recht op terugkeer voor wie dat wil zijn gewaarborgd. Alleen zo kan het leed voor bewoners in de toekomst worden voorkomen.
  4. Voor ingrijpende sloop en renovatie (herstructurering) moet eerst een gedegen afwegingskader komen, zoals de Rekenkamer aanbeveelt, waarin volgens ons naast financiële indicatoren ook milieu- en klimaatimpact, cultuurhistorische waarde en sociale effecten moeten worden meegewogen.

Wij vragen hierbij uw aandacht voor de verhalen van getroffen bewoners – naast corporatiehuurders ook eigenaar-bewoners en particuliere en tijdelijke huurders – van de Tweebosbuurt, de Wielewaal, de Pompenburgflat, Patrimonium’s Hof, het HKT-blok, de Fazantstraat, de Veldstraat, Gerdesia-Midden, de Violier- en Rozemarijnstraat en vele andere buurten en straten die nog geconfronteerd zullen worden met het sloop- en gentrificatiebeleid (op onze website vindt u een overzicht).

Lees de hele brief hier.

De vergadering van de commissie BWB is woensdag hier live te volgen.

Het is mogelijk om in te spreken voorafgaand aan het debat, aanmelden kan bij de griffie.

Foto: Joke Schot

Home is where ‘het hard’ is

Enkele leden van Rods ondergingen afgelopen zaterdag een theaterstuk over gentrificatie. Zij vonden het een knap stuk en schreven onderstaande ‘recensie’ en spraken de hoop uit dat bestuurlijk Rotterdam naar dit theaterstuk te krijgen, want alles wat ze raken kan, helpt.
Humoristisch locatietheater over de gevolgen van gentrificatie
Huis van de Wijk ‘De Nieuwe Gaffel’

Aldaar te zien t/m 15 oktober

Zaterdag zagen wij de première van ‘Home is where het hard is’ van TC Macabre. Het theaterstuk maakt na een wat ontregelende aanloop, in de vorm van een ongemakkelijk buurtfeestje, invoelbaar wat het probleem is met gentrificatie via sloop-nieuwbouw in Rotterdam: verdriet, boosheid, stress en geknakte levens doordrenken de dure grond waarop gebouwd gaat worden.

Met herkenbare personages en situaties, scherpe teksten en goed acteerwerk geeft TC Macabre een overtuigend beeld van de actuele realiteit van honderden Rotterdammers. Hun wijk gaat op de schop om deze ‘in balans’ te krijgen; helaas is er daarna voor hen geen plek.

De verwoesting van dit Rotterdamse woonbeleid staat bij TC Macabre op het podium: Rotterdamse karakters zoals elke wijk ze kent, de pareltjes die het ene moment met een medaille en een bosje bloemen in het zonnetje worden gezet en het andere moment plaats moeten maken voor een rijkere categorie bewoners. De mensen die afhaken en een vluchtweg kiezen, ‘boze burgers’ worden of blijven strijden tot ze er letterlijk bij neervallen. Mensen van vlees en bloed en – na interventie van de overheid – met een gebroken hart.

Verplichte kost voor wie aan de knoppen draaien. Ga kijken naar dit theaterstuk @Chantal Zeegers, @Marco Pastors, @Ahmed Aboutaleb, @Bas Kurvers, @VVD, @LeefbaarRotterdam, @CDA, @GroenLinks, @CU, @D66, @DENK, @Vestia, @Woonstad, @Havensteder, @NPRZ, @HetSpelEnDeKnikkers, @RotterdammertsMetHartVoorDeMensen

Startbijeenkomst Stadslab over zeggenschap

Op 11 oktober is de startbijeenkomst van het Stadslab ‘Zeggenschap en deelname bewoners in het woondomein’ in OASE Rotterdam met Catherine Koekoek, Richard de Brabander, Arjen van Veelen en onze eigen Joke van der Zwaard en Arie Lengkeek.

Recht op de stad en AIR, Architectuur Instituut Rotterdam, organiseren het Stadslab, een serie bijeenkomsten, in aanloop naar het Stadmakerscongres 2022 op 4 november. We verkennen de opgaven, mogelijkheden en voorwaarden voor meer zeggenschap van bewoners in het woondomein en zetten we de eerste stappen om dat te realiseren.

TEGENSPRAAK EN SOLIDARITEIT – HERUITVINDING VAN EEN PUBLIEKE ZAAK

  • Wanneer: 11 oktober, 20-22 uur (inloop 19:30 uur)
  • Waar: OASE Rotterdam, Schiehaven 25 (10 minuten fietsen van het centrum)

In deze startbijeenkomst bespreken we wat er nodig is voor het opnieuw opbouwen van zeggenschap van bewoners over hun woningen, woonomgeving en het woonbeleid van corporaties en gemeente. Met:

  • Catherine Koekoek, filosoof en architect, over de noodzaak van een democratische infrastructuur: fysieke ruimtes van en voor verschillende publieken waar ideeënuitwisseling, tegenspraak en alternatieven voor de bestaande gang van zaken kunnen ontstaan.
  • Richard de Brabander, lector Dynamiek van de Stad InHolland Rotterdam, over bewonersondersteuning, de rol van professionals en kritisch vakmanschap.
  • Arjen van Veelen, schrijver/journalist, over betrokkenheid en solidariteit met concrete mensen en hoe dat in het beleid terug te vinden zou moeten zijn.
  • Inleiding: Joke van der Zwaard, onderzoeker/schrijver en mede-initiatiefnemer van Recht op de stad en Leeszaal Rotterdam West
  • Moderator: Arie Lengkeek, programmamaker/urbanist en mede-initiatiefnemer van wooncoöperatie  Rotterdams Woongenootschap en Recht op de stad.

Lees hier meer over de achtergrond van dit stadslab.

Bekijk het event op de site van AIR.

Ga hier naar de site van het Stadmakerscongres 2022.

Reactie op de Woonvisie-evaluatie van de Rekenkamer Rotterdam

Gisteren publiceerde de Rekenkamer Rotterdam de langverwachte evaluatie van de Woonvisie, het woonbeleid voor de periode 2016-2030. De conclusies zijn zeer stevig, waaronder de volgende:

  • Het woonbeleid is gebouwd op aannames die berusten op wankele cijfers,
  • De gemeente overlegt wel structureel met woningcorporaties en marktpartijen maar nauwelijks met bewoners en huurdersorganisaties,
  • Met signalen uit de politiek en samenleving werd vrijwel niets gedaan,
  • Het aanbod van betaalbare woningen is sterk verminderd terwijl het aantal mensen dat deze huisvesting nodig heeft niet is afgenomen.

Voor Recht op de stad is nogmaals duidelijk geworden: het stadsbestuur moet de Woonvisie en de uitvoering ervan onmiddellijk herzien.

Als Recht op de stad constateren wij dat onze zorgen en signalen zijn gezien door de Rekenkamer Rotterdam. Veel van de conclusies van de Rekenkamer bevestigen onze zorgen. Recht op de stad heeft meerdere keren gewaarschuwd dat de Woonvisie grote groepen Rotterdammers in de problemen brengt, de cijfers niet kloppen, gewezen op nieuwe ontwikkelingen en verergering van de wooncrisis, en er bij het college en de wethouder meermaals op aangedrongen de Woonvisie te herzien.

Het is verontrustend om te lezen dat de gemeente zachte cijfers heeft gepresenteerd als harde feiten. Het uitgangspunt van de Woonvisie – dat de woningvoorraad ‘uit balans’ zou zijn – is gebouwd op drijfzand, terwijl de gevolgen keihard zijn: duizenden huishoudens werden in de afgelopen jaren geconfronteerd met gedwongen verhuizing omdat het stadsbestuur van een groot deel van de betaalbare woningen af wilde. Het is zeer kwalijk dat het gegoochel met cijfers en definities ertoe leidde dat de gemeenteraad het woonbeleid niet goed kon controleren en hierdoor geen tegenmacht mogelijk was.

Voor Recht op de stad is het altijd duidelijk geweest dat volwaardige zeggenschap voor huidige en toekomstige Rotterdammers het uitgangspunt voor woonbeleid moet zijn. De Rekenkamer constateert dat er een “disbalans” is in wie de gemeente wel en niet wil horen. De gemeente voert “veel en vaak” overleg met woningcorporaties en marktpartijen (projectontwikkelaars), maar praat nauwelijks met huurdersorganisaties en bewoners die worden geconfronteerd met herstructurering.

Voor bewoners vraagt meepraten een enorme inzet omdat zij dit doen naast hun dagelijkse activiteiten (werk, gezin, mantelzorg). Het ontbreekt hen vaak aan tijd en expertise om effectief te kunnen meepraten. In het enige overleg dat wel structureel is – want in het kader van de prestatieafspraken wettelijk verplicht  – werden de huurdersorganisaties ondanks hun inspanningen niet of nauwelijks gehoord.

De Rekenkamer constateert dat de gemeente hier onvoldoende oog voor heeft gehad en niets heeft gedaan om hun kennis en invloed te vergroten. “Het feit dat de gemeente het recht van bewonersparticipatie bij herstructurering en renovatie nergens heeft vastgelegd, is problematisch,“ schrijft de Rekenkamer.

Daarnaast werden signalen uit de samenleving ook niet gehoord. De Rekenkamer ziet dat Rotterdammers en woningzoekenden van buiten de stad steeds vaker om de aandacht van de gemeente vroegen. De oprichting van Recht op de stad in maart 2021 was een reactie op het feit dat bewonersgroepen uit buurten die ‘geherstructureerd’ moesten worden geen gehoor kregen. Bijna tienduizend mensen kwamen naar de landelijke demonstratie Woonopstand in Rotterdam (oktober 2021). Zelfs een officiële brief van vijf VN-Rapporteurs over mensenrechtenschendingen door de Woonvisie en in de Tweebosbuurt (juni 2021) kon het college niet aanzetten tot een pas op de plaats.

De Rekenkamer constateert dat juist vanwege de wankele (cijfermatige) onderbouwing van de Woonvisie en het feit dat de gemeenten wel veelvuldig contact had met de markt, het noodzakelijk is om te luisteren naar de signalen vanuit de samenleving: die zijn “onmisbaar om beter zicht te krijgen op de realiteit”.

De Rekenkamer waarschuwt in haar voorwoord dat zij niet kan oordelen over de politieke visie achter het beleid. De oproep van Recht op de stad is altijd geweest om ook de visie achter de Woonvisie bij te stellen – geen ‘stad in balans’ als uitgangspunt, maar een ‘stad voor iedereen’. Maar onafhankelijk van een oordeel over de politieke visie kunnen we concluderen – en moet het college concluderen – dat er flinke misstappen zijn gemaakt in de onderbouwing en uitvoering van de Woonvisie. Daarom herhalen wij onze oproep aan het stadsbestuur om de Woonvisie en de uitvoering ervan te herzien.

Recht op de stad is, zoals altijd, beschikbaar om hierover mee te praten.

Lees het hele rapport en het persbericht van de Rekenkamer Rotterdam hier.

Lees ons betere plan voor wonen in Rotterdam (maart 2021) hier.

Foto: Joke Schot

Recht op de stad en AIR organiseren Stadslab over zeggenschap

In aanloop naar het Stadmakerscongres 2022 op 4 november organiseert Recht op de stad samen met AIR, Architectuur Instituut Rotterdam, het stadslab ‘Zeggenschap en deelname bewoners in het woondomein’. In dit stadslab verkennen we de opgaven, mogelijkheden en voorwaarden voor meer zeggenschap van bewoners in het woondomein en zetten we de eerste stappen om dat te realiseren.

Op 11 oktober is de startbijeenkomst in OASE Rotterdam met Catherine Koekoek, Richard de Brabander, Arjen van Veelen en onze eigen Joke van der Zwaard en Arie Lengkeek (scroll naar beneden voor meer info).

Doordenken over zeggenschap

Het afgelopen jaar organiseerden we samen met AIR een reeks doordenkavonden over belangrijke kwesties die het woondossier beïnvloeden. Op die manier gingen we met elkaar en andere partijen in gesprek en op zoek naar vernieuwende  ideeën voor het woonbeleid. We onderzochten de feiten en analyseerden de verschillende posities van betrokken partijen. We bespraken strategieën die een socialer en rechtvaardiger woonbeleid dichterbij zouden kunnen brengen.

Keer op keer kwam daarbij de positie van bewoners aan de orde. Dat is niet verwonderlijk omdat zeggenschap voor bewoners een van de belangrijkste pijlers is in ons eigen plan (maart 2021).

Zeggenschap voor bewoners

“Plannen worden samen met bewoners gemaakt en komen in samenspraak tot stand. De gemeente stimuleert en faciliteert bewoners om hun recht op zeggenschap uit te oefenen en ondersteunt nieuwe woonvormen zoals wooncoöperaties. Er zijn meerdere partijen die nu een rol spelen bij het gemeentelijke volkshuisvestingsbeleid van Rotterdam zoals woningcorporaties, projectontwikkelaars, beleggers en particuliere verhuurders. Maar één belang- rijke groep belanghebbenden wordt vaak over het hoofd gezien: de burger, terwijl juist deze centraal zou moeten staan als huidige of toekomstige bewoner.
We kennen een verleden waarin Rotterdam wist hoe het moest. Ambtenaren werkten samen met bewoners aan stadsvernieuwing. De laatste decennia worden de plannen voor woning- en wijkverbetering echter ‘topdown’ en zonder gelijkwaardig overleg gemaakt en uitgevoerd. In de afgelopen jaren zien we zelfs dat plannen als voldongen feiten aan bewoners worden gepresenteerd.”

In ons plan hebben we dat verder uitgewerkt en aangegeven dat er een statuut opgesteld moet worden waarin de zeggenschap van bewoners is verankerd. Bewoners dienen vanaf het eerste planidee betrokken te zijn met volledige openheid van zaken. Bewoners moeten in alle fasen onafhankelijke ondersteuning kunnen krijgen. Daarnaast moet er ruimte komen voor nieuwe vormen van planontwikkeling en woningbeheer zoals wooncoöperaties.

College van B&W besluit tot ‘stadsvernieuwing 2.0’

De acties en het pleidooi van Recht op de stad, waarbij het Com­mu­ni­qué van de Speciale rapporteurs van de Verenigde Naties (18 juni 2021) over mogelijke mensenrechtenschendingen door het woonbeleid in de Tweebosbuurt een belangrijke steun in de rug was, hebben in juli 2021 geleid tot een collegebrief waarin het college kenbaar maakte dat de stem van bewoners zwaarder gaat meewegen: “het college [wil] aan de slag met een nieuwe fase van stadsvernieuwing: Stadsvernieuwing 2.0. Waarbij samen met bewoners wordt opgetrokken om de broodnodige vernieuwing in Rotterdam samen vorm te geven”.

In de collegebrief was het voornemen opgenomen dat een sociaal statuut zou worden opgesteld. In maart 2022 is de uitgangspuntenovereenkomst Stedelijk Sociaal Statuut vastgesteld tussen Gemeente, corporaties en het GOH (Gezamenlijk Overleg Huurdersorganisaties). In de tweede helft van 2022 zou het Sociaal Statuut moeten worden opgesteld.

Dat zijn belangrijke stappen op weg naar meer zeggenschap van bewoners, maar daarmee zijn we er nog lang niet.

11 oktober: startbijeenkomst Stadslab over zeggenschap

Daarom wil Recht op de stad de komende tijd verder het gesprek voeren over wat daarvoor nodig is, zowel aan afspraken, het realiseren van onafhankelijke bewonersondersteuning alsook in realiseren van andere noodzakelijke voorwaarden. In aanloop naar het Stadmakerscongres organiseren we een serie bijeenkomsten.

Op 11 oktober is de startbijeenkomst:

TEGENSPRAAK EN SOLIDARITEIT – HERUITVINDING VAN EEN PUBLIEKE ZAAK

Wanneer: 11 oktober, 20-22 uur

Waar: OASE Rotterdam, Schiehaven 25 (10 minuten fietsen van het centrum)

In deze startbijeenkomst bespreken we wat er nodig is voor het opnieuw opbouwen van zeggenschap van bewoners over hun woningen, woonomgeving en het woonbeleid van corporaties en gemeente. Met:

  • Catherine Koekoek, filosoof en architect, over de noodzaak van een democratische infrastructuur: fysieke ruimtes van en voor verschillende publieken waar ideeënuitwisseling, tegenspraak en alternatieven voor de bestaande gang van zaken kunnen ontstaan.
  • Richard de Brabander, lector Dynamiek van de Stad InHolland Rotterdam, over bewonersondersteuning, de rol van professionals en kritisch vakmanschap.
  • Arjen van Veelen, schrijver/journalist, over betrokkenheid en solidariteit met concrete mensen en hoe dat in het beleid terug te vinden zou moeten zijn.
  • Inleiding: Joke van der Zwaard, onderzoeker/schrijver en mede-initiatiefnemer van Recht op de stad en Leeszaal Rotterdam West
  • Moderator: Arie Lengkeek, programmamaker/urbanist en mede-initiatiefnemer van wooncoöperatie  Rotterdams Woongenootschap en Recht op de stad.

Bekijk het event op de site van AIR.

Ga hier naar de site van het Stadmakerscongres 2022.

Na de zomerstop

Wie in de Westerse wereld werd geboren, dacht ooit misschien wel eens dat het bestaan steeds saaier en voorspelbaarder zou worden, zeker in het brave Nederland. Het recht toe, recht aan van toen is voorgoed verdampt, weet nu iedereen. Rotterdam begon te wiebelen als gevolg van de wooncrisis, die het wellicht zelf veroorzaakte. De tijd zal het leren. In het voorjaar van 2020 begon de coronacrisis en twee jaar later leven we in een tijdperk waarin de wereldproblemen als kruiend ijs over de dijk denderen.

Nu de temperatuur eindelijk wat is gedaald, pakt Recht op de stad de draad weer op om kritisch als altijd, het falende Rotterdamse woonbeleid aan de kaak te stellen, met het doel om dat te beïnvloeden en te verbeteren. Om je geheugen wat op te frissen, publiceren we een tekst over de woonstrijd , die in het Gemaal op Zuid werd uitgesproken door Agnes Verweij  tijden de laatste Doordenkavond op 14 maart jongstleden.

Lancering van Recht op de stad in het Afrikaanderpark, 7 maart 2021. Foto (c) Joop Reijngoud

Er is mij gevraagd op deze Doordenkavond iets te zeggen over Recht op de stad (Rods) als Platform. Ik spreek hier vanuit mezelf, dus niet namens Rods.

We hebben het al eerder geprobeerd, een stedelijk platform van bewoners tegen het sloop- of herstructureringsbeleid in deze stad, tegen gentrificatie en het gebrek aan zeggenschap voor bewoners.

Lily en Mary van de Lijnbaanhoven

Tonny van de Essenburgsingelblokken

Ria en consorten uit Vreewijk

Lidewij architect en adviseur van de bewonersgroep van het Poortgebouw

En natuurlijk Menno uit Crooswijk. Later ook Ed en Katja uit de kraakbeweging en ook nog anderen.

Wij waren (rond 2008) Rotterdammers in actie voor betaalbare huisvesting, Ria, een geniale en Rotterdamse naam, vonden wij zelf.

Rotterdammers in actie voor betaalbare huisvesting dus. Het was er in een tijd dat nog niet iedereen op sociale media zat en we nog niet geleerd hadden om kort en bondig te vergaderen, laat staan online te vergaderen en vergaderen ook vooral niet zo te noemen, want dan heeft niemand zin meer. Iedereen vergadert al genoeg. Noem het dus hoe dan ook anders. Maar ‘overleggen’ moet wel gebeuren. Belangrijke besluiten moet je samen nemen. Anders ben je geen platform.

Op haar beurt was Ria ook weer een opvolgster van andere actiegroepen voor eerlijke huisvesting vóór haar tijd. Ria kwam als platform van stedelijk verzet uiteindelijk niet goed van de grond.

Waarom lukt dat bij Rods nu wel?

Een paar factoren: Sociale media, daar hebben jullie het al over gehad vandaag hoe je dat voor acties of als belangengroep handig in kan zetten. Het werkt vooral lekker in samenspel met live lobby gesprekken. Rods heeft een paar mensen in huis die hier superhandig in zijn.

Succesfactor twee: Kort en bondig vergaderen dus. Dankzij corona in het begin en eigenlijk nog steeds doen we dat gewoon online, een uurtje of net iets meer. Dat scheelt iedereen die toch al druk is tijd. Daardoor konden we dit doen en ook bepaalde types die normaal geen tijd hebben voor (nog) een vergadering.

We overleggen en nemen besluiten samen. Maar niet via een statutair uitgeschreven besluitvormingsmodel. We doen het op basis van communicatie zo goed en zo kwaad als dat gaat, en op basis van vertrouwen.

Nog een factor: Er waren heel wat voorgangers als wegbereiders: Ria, maar ook bijvoorbeeld het Woonreferendum. Ik denk dat het Woonreferendum te veel leunde op de SP en daardoor niet verder van de grond kwam toen de SP andere dingen moest gaan doen. Ook al hebben velen, en zeker ook niet-SP’ers, zich toen kei- en keihard ingezet, tot op burn-out-niveau zeg maar.

Blijkbaar geldt: Zonder falende initiatieven die soms in de modder wegzakken zonder dat je ooit nog iets van ze hoort, geen nieuwe initiatieven die wel tot bloei kunnen komen, zoals Rods.

Nog een factor waardoor Rods kon groeien: Leilani Farha bracht eind 2019 een flitsbezoek aan Nederland en hoorde over de woonsituatie in Rotterdam. Daar had zij zoveel diepgaande vragen over, dat daar een stedelijk geformuleerd antwoord op moest komen.
Zo iemand, zo’n beetje de allerbelangrijkste expert op het gebied van het mensenrecht op huisvesting ter wereld, is immers niet iemand om met een lichtgewicht briefje af te doen, gemeente. Zo iemand verdient een weloverwogen antwoord vanuit een breed en divers gezelschap van Rotterdammers, die elk op hun eigen manier deskundig zijn.

Wetenschappers, kunstenaars, architecten, studenten, journalisten, onderzoekers, ondernemers en gezellige gekken – elk vanuit eigen expertise en ervaringen – concludeerden dat het Rotterdamse woonbeleid niet deugt.

En daarbij de ervaringsdeskundigen natuurlijk: de bewoners die de ‘sloopbrief’, de ‘wij-gaan-uw-huis-slopen-of-renoveren-en-u-kan-helaas-niet terugkeren-brief’ op de mat hebben gehad. Daar staat dan in, ja u krijgt vervangende huisvesting, maar we kunnen helaas niet garanderen dat u terug kunt keren in uw eigen buurt.

En wat leerden we nou van Leilani Farha? Dat dat dus een mensenrechtenschending is. Een klip en klare mensenrechtenschending: Mensen per brief informeren dat ze hun huis uit moeten en niet terug kunnen keren naar hun thuis in hun eigen buurt, dat kan zo maar ineens een mensenrechtenschending zijn. Het kan zijn dat ze dat in Zuid-Afrika en Karachi ook doen, Rotterdam, maar dat is nog geen reden voor de gemeente om er hier de kantjes vanaf te lopen toch?

Als je mensen wil laten uitverhuizen en niet terug wilt laten keren naar hun huis, hun buurt, als je sociale netwerken op gaat knippen en verspreiden over de stad, dan kan dat mensenrechtelijk gezien alleen, als je tot het aller-aller-uiterste bent gegaan om de bewoners mee te laten praten over de plannen en open staat voor co-creatie met hen. Je moet ook tot het aller-aller-uiterste zijn gegaan om alle alternatieven voor gedwongen uitverhuizingen minutieus te onderzoeken, Rotterdam, want sociale verbanden uit elkaar trekken, daar mag je niet lichtzinnig over doen, omdat dat jou beter uitkomt.

Het recht op terugkeer in je eigen huis, je eigen straat, desnoods je eigen woonblok, dat is cruciaal Rotterdam. Het recht om mee te praten en mee te doen met het beter maken van je eigen buurt, zonder dat je elk moment op de schopstoel gezet kan worden omdat je van een woningcorporatie huurt, dat ook.

En het opvallende is: gemeenten en woningcorporaties elders in het land doen dit wel gewoon. Die slopen en bouwen nieuw of renoveren hoogwaardig, en dan mogen de zittende bewoners gewoon terugkomen in hun eigen huis. Zo hoort het. En daar willen wij naar toe, Rotterdam.

De verontwaardiging over hoe jullie dit doen, gemeente en woningcorporaties in Rotterdam, is groot. Ze is gigantisch geworden. Deze verontwaardiging woekert door de stad, door al haar gelederen.

Dit krijg je niet meer terug in de grond, Rotterdam, dit knuffel je niet dood. Dit gaat pas weg, als jullie ons recht op de stad erkennen en er naar handelen.

En daar hebben we nog een succesfactor gevonden: Eindeloze verontwaardiging en boosheid.

Die zijn gewoon ontzettend toegenomen in vergelijking met de tijd van Ria en het Woonreferendum, die al deze ellende hadden zien aankomen natuurlijk.

En daar plak ik meteen een volgende succesfactor aan vast; Rods reageert niet vanuit die verontwaardiging en boosheid. Rods koestert geen rancune en handelt daar niet naar. Wij komen beslagen en beheerst ten ijs, met betere argumenten dan de slopers van deze stad.

Daar hebben deze doordenkavonden bijvoorbeeld zeer bij geholpen. Het motto ‘Educate to activate’, is een prachtig voorbeeld van een van de inspirerende initiatieven die uit Rods zijn voortgekomen. En juist omdat we geen rechtspersoon zijn, niet 1 politieke kleur hebben, en iedereen vrij is bij te dragen naar eigen kunnen en wensen, krijgt Rods heel veel voor elkaar. Zoveel talenten komen in dit platform samen, dat is gewoon feestelijk.

Niet dat iedereen maar doet wat z/hij zelf wil. Overleg is de basis van wat we doen, we besluiten samen.

We hebben ook een paar omgangsvormen met elkaar afgesproken. Bij Rods is geen plek voor het keiharde koppensnellen van elkaar waar links zo goed in is. Voor de zure toon van kritiek op elkaar en geroddel waar vermoeide activisten of politiek geïnteresseerden nogal eens in vervallen. Bovendien hebben we niet alleen maar Linkschmenschen in ons midden; d’r zitten ook mensen tussen die populistische of rechtsige partijen aantrekkelijk vinden. Hoe kan dat ook anders in Rotterdam.

Nog iets heel belangrijks, en een aandachtspuntje voor Rods denk ik: we moeten het leuk hebben met elkaar. Waarom zou je anders al deze moeite doen? Deze woonstrijd is immers voorlopig nog niet over. Als we gaan voor pak hem beet een einde aan dakloosheid, dan zijn we nog niet klaar als we 100 zijn. Dus beter zorgen we (ook) voor lol onderweg.

Ik geloof dat radicale vriendelijkheid daar cruciaal in is: niet alleen voor elkaar, ook voor jezelf. Als je even geen energie meer hebt, neem dan rust. Dat is goed, niemand is onmisbaar.

En ja, ook vriendelijkheid voor de slopers van deze stad, dat is het radicale eraan. De slopers die nog niet inzien dat ze op een dwaalspoor zitten. Want ook voor hen geldt: waarom zouden ze luisteren naar mensen die hen alleen maar staan uit te jouwen? Geen mens ziet dat zitten. Het is een garantie op een dichte deur.

Veel mensen die bij Rods zijn aangesloten, of zich ertoe aangetrokken voelen, zien dat zo, is mijn indruk. Dus dat is nog een succesfactor in mijn optiek: radicale vriendelijkheid.

Wonen is nu ons thema, maar het kan best zijn, dat Rods zich in de toekomst ook op andere vlakken gaat roeren. Zet je maar schrap Rotterdam. Wij woekeren door de stad en je krijgt ons niet meer in of uit de grond.

Agnes Verweij

Brandbrief: ‘Nationale Prestatieafspraken corporatiesector lossen wooncrisis niet op.’

Recht op de stad ondertekende deze oproep van de landelijke actiecoalitie Woonopstand. Ook huurdersorganisaties en andere bewoners- en  actiegroepen kunnen ondertekenen: stuur een email naar [email protected].

De Nationale Prestatieafspraken over de sociale huursector die momenteel worden opgesteld zijn gestoeld op een verdere marginalisering van de sociale huursector. De afspraken zijn niet alleen onvoldoende om de volkshuisvesting te versterken, maar leiden zelfs tot verdere flexibilisering van huur en verslechtering van de positie van huurders. Op 30 juni worden deze afspraken tussen Rijk, Aedes, VNG, IPO en de Woonbond definitief gemaakt. Dit mag niet gebeuren!

Woonopstand roept op:

  • Minister De Jonge: voeg daad bij woord en geef het recht op huisvesting daadwerkelijk invulling, door meer geld te investeren in een breed toegankelijke volkshuisvesting waarin beschikbaarheid, woonzekerheid, betaalbaarheid en zeggenschap centraal staan.
  • Woonbond: kom op voor de rechten en belangen van de (toekomstige) huurders en ga niet akkoord met dit voorstel voor nationale prestatieafspraken. Eis en bewaak dat deze afspraken de positie van (toekomstige) huurders niet verder verslechteren.

Lees hier de hele brandbrief, een gedetailleerde toelichting en de conceptversie van de Nationale Prestatieafspraken die met ons gedeeld zijn.

Pagina 2 van 18

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén