Het betere plan voor wonen in Rotterdam

Categorie: Gemeenteraadsverkiezingen 2022

Reactie op coalitieakkoord ‘Eén Stad’ 2022-2026

Recht op de stad is begin 2021 opgericht uit onvrede met de Woonvisie en het sloop- en gentrificatiebeleid dat daaruit volgt. Daarnaast zien we dat het tekort aan betaalbare woningen en andere problemen heel veel Rotterdammers treft. We presenteerden vorig jaar ons ‘betere plan voor wonen in Rotterdam’ waarin wij pleiten voor een nieuwe koers in het woonbeleid. Helaas zien we dat de nieuwe coalitie in haar akkoord voor 2022-2026 vooral wil doorgaan op de oude lijn. De voorgestelde plannen zijn ontoereikend om de vele verschillende problemen aan te pakken. We dringen erop aan om het woonbeleid te herzien en daarbij het recht op huisvesting voor de huidige en nieuwe Rotterdammers centraal te zetten.

De coalitie zegt de komende jaren vooral te gaan inzetten op de uitvoering. Veel plannen in het akkoord zijn niet concreet gemaakt. De precieze uitwerking en uitvoering zal bepalen of deze plannen de komende vier jaar daadwerkelijk positief bijdragen aan een stad waar het fijn en betaalbaar wonen is voor iedereen. Recht op de stad en veel andere Rotterdammers zijn daar graag bij betrokken. Op zeven punten doen we de volgende aanbevelingen.

1. Een Rotterdam zonder dakloze mensen en precair wonenden

Woonbeleid zonder aandacht voor de duizenden mensen die (dreigend) dakloos zijn of precair wonen. Toch zijn zij de vergeten groepen in het coalitieakkoord dat ons ‘één Rotterdam’  belooft. Het is teleurstellend om te constateren dat de coalitie de meest kwetsbare groepen in de kou laat staan, onder hen niet alleen ongedocumenteerde mensen en arbeidsmigranten, maar ook mensen die scheiden of hun baan verliezen en de vele huurders die te duur, tijdelijk of onzeker wonen. Het is een hardvochtig beleid om vluchtelingen te zien als een last en te weigeren hen te huisvesten.

Vaak ervaren kwetsbare mensen op meerdere fronten problemen, maar in veruit de meeste gevallen staat een gebrek aan (vaste) huisvesting op nummer 1. Dat vraagt om een integrale, niet-verkokerde hulpverlening, en een herziening van de urgentievoorwaarden. De coalitie moet een duidelijke tijdlijn uitzetten om dakloosheid uit te bannen voor 2030. Breid de bewezen effectieve Housing First-aanpak uit en voorkom dakloosheid door het tegengaan van huisuitzettingen, schulden en armoede en het bevorderen van woonzekerheid en huurbescherming (met een minimale opzegtermijn van drie maanden), ook in de particuliere huursector.

2. Herzie uitgangspunt Woonvisie

De coalitie kondigt aan de Woonvisie te herzien. De aankondiging is te weinig concreet om te beoordelen, maar uit het feit dat een ‘divers woningaanbod’ en ‘wooncarrière’ nog steeds centraal staan leiden we af dat het uitgangspunt van de Woonvisie, ‘wijken in balans’, overeind blijft. We hebben herhaaldelijk opgeroepen om juist dit uitgangspunt te herzien, zodat er gebouwd wordt voor en met huidige en nieuwe Rotterdammers vanuit het uitgangspunt ‘stad voor iedereen’. Dit geldt ook voor de pijler ‘Wonen’ van het NPRZ. Verder pleiten wij voor het behoud en vergroten van het aantal woningen in de sociale sector, gezien de betaalbaarheidscrisis voor veel mensen met een laag en middeninkomen en de lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen.

Er is nooit onderzoek gedaan naar mogelijke mensenrechtenschendingen in de Tweebosbuurt, een oproep die vijf Speciale Rapporteurs van de Verenigde Naties deden in juni 2021. De Rapporteurs spraken ook hun zorgen uit over de Woonvisie en het NPRZ. We roepen de coalitie op om alsnog onderzoek te laten doen naar de gebeurtenissen in de Tweebosbuurt, onder andere door mensenrechtenexperts en de Rotterdamse Rekenkamer.

De huidige Woonvisie is vooral een visie op de woningvoorraad, terwijl we een visie op wonen nodig hebben, waarin het recht op huisvesting centraal staat en alle aspecten van dat recht – onder meer betaalbaarheid, beschikbaarheid, woonzekerheid, kwaliteit, toegankelijkheid, zeggenschap, non-discriminatie en rechtsbescherming – aan bod komen. Te veel Rotterdammers genieten geen woonzekerheid. De gemeente moet hier zelf ook voortrekkersrol in nemen en stoppen met de samenwerkingen met antikraakbureaus en op een ethisch verantwoorde manier met haar leegstand omgaan. Breid de gratis huurteams uit naar alle delen van de stad en maak juridische ondersteuning ook beschikbaar voor tijdelijke huurders. Zorg ervoor dat de regels voor verhuurders niet vrijblijvend zijn en huisjesmelkers geen kans meer krijgen. Maak leegstand voor eigenaren duur en maak die woonruimte beschikbaar voor huisvesting van urgent woningzoekenden.

3. Versterk de koppeling tussen woonbeleid en klimaatbeleid

Het is hoopvol dat de nieuwe wethouder voor wonen en bouwen ook klimaat in haar portefeuille heeft. Maar voor wie klimaatverandering een halt wil toeroepen, is het onnodig slopen van bouwkundig goede gebouwen niet uit te leggen. Inzetten op verduurzaming en een isolatie-offensief is dan ook niet voldoende. Vanwege de hoge CO2 emissies en afvalstromen die vrijkomen bij slopen, is dat in toenemende mate onverantwoord, zeker als het om relatief energiezuinige woningen met een goed energielabel gaat, zoals in de Pompenburg. Zet in plaats van sloop in op renovatie en dan in eerste instantie van het corporatiebezit met de slechtste energielabels. Bij plannen voor grootschalige aanpak van woningen of herstructurering, moet een vergelijking van de duurzaamheidseffecten voor renovatie versus sloop-nieuwbouw standaard onderdeel zijn van de planvorming, waardoor vaker gekozen zal worden voor renovatie. Wij pleiten voor het behoud van de Pompenburgflat.

4. Versterk en verbreed het Rotterdams sociaal statuut

Vertrekkend wethouder Kurvers heeft in 2021 een start gemaakt met het Rotterdams sociaal statuut, waarin de positie en rechten worden vastgelegd van bewoners die te maken krijgen met grootschalige sloop- of renovatie van hun straat, blok of buurt. Het is goed dat deze coalitie dat wil voortzetten. Maar het moet verder gaan dan ‘participatie’ voor huurders. Zet in op volwaardige zeggenschap en maak dit ook mogelijk voor particuliere huurders, bewoner-eigenaren en tijdelijke huurders die te maken krijgen met herstructurering. Vermijd het gebruik van oneigenlijke middelen zoals de Wet voorkeursrecht gemeente en onteigening voor sloop. Ga met bewoners in gesprek en bied hen de mogelijkheid om bij te dragen en te blijven als zij dat willen. Het recht op terugkeer voor bewoners in hun eigen buurt tegen een betaalbare huur moet centraal staan. Wij pleiten hiervoor in het complex Violier-Rozemarijnstraat in Bloemhof.

Zeggenschap voor bewoners realiseren vraagt ook om transparantie. De prestatieafspraken moeten te allen tijde volledig openbaar zijn. Datzelfde geldt voor overeenkomsten tussen ontwikkelaars, corporaties en de gemeente. Maak ook de unsollicited proposals openbaar en laat Rotterdammers  erover mee beslissen.

5. Bouw meer in het sociale en middensegment

Recht op de stad pleit voor een verdeelsleutel van 40% sociaal, 40% midden en 20% hoger/top voor nieuwbouw. In de afgelopen jaren werd de helft van de nieuwbouw in het hogere en topsegment gebouwd. Het aanbod was hiermee veel groter dan de vraag: er bleken veel dure nieuwbouwwoningen leeg te staan. Hoewel in het akkoord wordt erkend dat er een tekort is aan betaalbare woningen en de prijzen de pan uit stijgen, kiest deze coalitie er niet voor om daadwerkelijk meer in het betaalbare segment te bouwen. De huidige verdeelsleutel van 20% sociaal, 30% midden, 30% hoger en 20% topsegment blijft in de komende vier jaar nagenoeg hetzelfde: het middensegment gaat naar 35%, het topsegment naar 15%. Dit strookt niet met de keuze om te bouwen “vooral voor starters, sociale stijgers in de wijk, studenten, mensen met een kleine beurs en mensen met een middeninkomen”: voor deze groepen blijft bijna de helft van de nieuwbouw onbereikbaar en voor een deel van deze groepen is ook het middensegment te duur. De belofte om pas vanaf 2026 meer in het sociale en middensegment te gaan bouwen past niet bij de wooncrisis die nu urgent is.

De coalitie wil de sociale grondprijzen verhogen. Dit maakt het realiseren van goede sociale woningbouw moeilijker. Het plan is al eerder geopperd door D66, Leefbaar Rotterdam, VVD. Wij riepen toen al op om actief grondbeleid te maken, in plaats van het ene gat te dichten met het andere. De betaalbaarheid van koop –en huurwoningen kan grotendeels opgelost worden door te werken met erfpachtconstructies.

Ondertussen worden, bijvoorbeeld in het centrum maar ook in andere wijken, veel betaalbare sociale huurwoningen geliberaliseerd. Zo verdwijnt het sociale segment uit sommige wijken. De coalitie lijkt zich onvoldoende bewust van het effect van het fors opdrijven van huurprijzen: door de hoge woonlasten verhuizen mensen zo snel mogelijk weer. Sociaal wordt er niks opgebouwd in zo’n wijk en dat heeft negatieve impact op de leefbaarheid.

6. Beëindig de Rotterdamwet

Het vorige college heeft ervoor gekozen de inzet van de inkomenseis van de Rotterdamwet (artikel 8) niet te verlengen. Het is onduidelijk of de coalitie deze lijn doorzet. In elk geval kondigt het akkoord aan om door te gaan met ‘selectief toewijzen’, iets dat ook kan via het voorrang verlenen aan groepen met bepaalde sociaaleconomische kenmerken (artikel 9). We wijzen erop dat het effect van op deze manier voorrang verlenen hetzelfde is als het uitsluiten van mensen met een kwetsbare sociaaleconomische positie, iets dat indirect mensen met een migratieachtergrond en mensen met een beperking of chronische ziekte harder raakt.

De coalitie zegt open te staan van andere instrumenten die hetzelfde bereiken. Die alternatieven zijn er. In een stad waar geen plek is voor uitsluiting, zoals we in het akkoord lezen, moeten alternatieve oplossingen die geen inbreuk maken op rechten en geen groepen uitsluiten de voorkeur krijgen boven de Rotterdamwet.

7. Schep coöperatieve condities

Voor coöperatieve woonvormen reserveert het college een gelijk bedrag als het actieplan van de afgelopen jaren. Dat bood echter weinig echte kansen, en bouwde onvoldoende aan goede condities voor succes. Wil het college hier écht iets mee, dan is een nieuw beleid nodig. We herinneren D66 en DENK aan het manifest ‘coöperatieve condities’ dat zij voor de verkiezingen mede-ondertekenden, en dagen de wethouder uit hierin haar ambities om te zetten in passend, nieuw beleid.

Eerste reacties op uitslag gemeenteraadsverkiezingen

“39% regeert 100% Rotterdam, wie luistert naar de zwijgende stem?”, was de dag na de gemeenteraadsverkiezingen op de gevel van het Gemaal op Zuid te lezen. In Rotterdam ging slechts 39% van de kiezers stemmen. In heel Nederland was dit 50%, ook lager dan bij vorige lokale verkiezingen.

Screenshot video Gemaal op Zuid, 17 maart 2022 (bron: Twitter)

Wonen werd het door kiezers het meest genoemd als belangrijk verkiezingsthema. Wat merkten we daarvan in Rotterdam? Mustapha Eaisaouiyen sprak erover met Trouw:

“Enorm teleurstellend”, zegt Mustapha Eaisaouiyen, actievoerder uit [de Tweebosbuurt], over de verkiezingsuitslag: Leefbaar Rotterdam werd opnieuw de grootste partij. “Die maakte de afgelopen periode weliswaar geen deel uit van de coalitie, maar het gemeentebeleid volgde wel precies de woonvisie die Leefbaar Rotterdam al in 2015 had opgesteld.”

Iets van de onvrede over het woonbeleid ziet Eaisaouiyen toch wel terug in de Rotterdamse uitslag: oppositiepartijen 50Plus en de Partij voor de Dieren wonnen een zetel* en nieuwkomer BIJ1 haalde er twee. BIJ1-lijsttrekker Mieke Megawati stond aan de wieg van het woonprotest dat afgelopen najaar overal in Nederland op gang kwam.

“Maar het duidelijkste signaal is de opkomst: nog geen 39 procent”, zegt Eaisaouiyen. “Veel mensen hebben de moed opgegeven, ze voelen zich achtergesteld, ze zijn het vertrouwen in het gemeentebestuur kwijt.” En ja, ook dat heeft te maken met de wooncrisis.

[*Dit veranderde na het interview: 50PLUS komt uit op 1 zetel in plaats van 2.]

Gwen van Eijk gaf namens Recht op de stad een eerste duiding van de uitslag in het NRC:

„Voor het woonbeleid is het belangrijk dat er geen rechts college komt met Leefbaar Rotterdam, VVD en CDA. Deze drie partijen willen door op de ingeslagen weg, mét de huidige Woonvisie. Dat betekent dat er de komende jaren – de Woonvisie loopt tot 2030 – nog tienduizend betaalbare woningen zullen verdwijnen. Vooral op Rotterdam-Zuid. En die woningen kunnen we niet missen.

„Met GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, D66 en enkele andere, linkse partijen zou er een andere Woonvisie komen. Maar Leefbaar Rotterdam is weer de grootste geworden en daarom als eerste aan zet om een college te vormen.

„Ik verwacht dat Leefbaar Rotterdam ervoor kiest om eerst over rechts te gaan. Met VVD, Volt en CDA en eventueel D66. Dat zijn dezelfde partijen, met uitzondering van VVD en Volt, die in het college zaten toen de Woonvisie werd opgesteld. Ik ben bezorgd over wat dat betekent voor het Rotterdamse woonbeleid. Bij zo’n college zal er niet veel veranderen. En we hebben nu al een wooncrisis en moeite met het vinden van betaalbare woningen.

„BIJ1 en Volt hebben beide twee zetels behaald. Vooral van nieuwkomer BIJ1 verwachten wij een positieve toevoeging op het woonbeleid. Deze partij zet zich ook in tegen discriminatie en racisme en zal er ook voor zorgen dat de discussie over de Rotterdamwet en de woonvisie op de agenda blijft staan.”

De uitslag (98% van de stemmen geteld) vind je op de website van de gemeente.

Stembusakkoord antiracisme en woonbeleid

Op zondag 13 maart werd er op 23 plekken in Nederland gedemonstreerd tegen racisme en fascisme in de gemeenteraad. Deze demonstraties werden gehouden in het kader van de op de Internationale Dag tegen Racisme. Recht op de stad steunde de oproep van Platform Stop Racisme:

In maart zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Extreemrechtse partijen die nu in de Tweede Kamer zitten, zullen proberen ook hier zetels te winnen. Of het nu gaat om de islamofobie van de PVV, het neofascisme van FvD of het meer mainstream racisme van JA21: Zij hebben de wind in de rug. Het is daarom hoog tijd dat we de straat op gaan voor solidariteit en gelijkwaardigheid.

Dat is waarom we zeggen: geen racisme in de raad. Demonstreer mee in het kader van de internationale dag tegen racisme!

Mustapha Eaisaouiyen hield namens Recht op de stad een toespraak tijdens de demonstratie in Rotterdam, zijn tekst lees je onderaan.

Rotterdams stembusakkoord en woonbeleid

Platform ‘010 tegen racisme’ nodigde de Rotterdamse politieke partijen uit om een stembusakkoord antiracisme voor de raadsperiode 2022-2026 te ondertekenen. 50PLUS, BIJ1, Denk, GroenLinks, PvdA, PvdD, Socialisten010 en Volt ondertekenden het akkoord (de tekst vind je hier).

Op het gebied van woonbeleid staan er in het stembusakkoord twee belangrijke punten:

13. De toepassing van de Rotterdamwet wordt afgeschaft. Deze wet discrimineert op basis van sociaaleconomische status en indirect op etniciteit. Ook gebruikt de gemeente de Leefbarometer niet langer als maatstaf van succes van een wijk.

14. Het wijkenbeleid ‘wijken in balans’ zal worden veranderd in een eerlijk beleid van wijken voor iedereen. Wij willen dat er in mensen en in hun leefomgeving geïnvesteerd wordt. Zo gaan we gentrificatie juist tegen en zorgen we voor het recht op wonen voor iedereen. Traditionele, diverse volkswijken moeten vanwege het enkele feit dat ze voornamelijk bestaan uit sociale huurwoningen geen risico lopen om gesloopt te worden.

Toespraak Mustapha Eaisaouiyen

Bijna een jaar geleden stuurde de Verenigde Naties een brief aan de Nederlandse regering over het woonbeleid van de gemeente Rotterdam. Voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis werd een gemeente door de Verenigde Naties aangeschreven.  Met vijf speciale rapporteurs.

De Verenigde Naties maken zich ernstig zorgen over de schending van het recht op huisvesting en merkten op dat er onevenredig veel mensen met een migratieachtergrond geraakt zijn.

Ook verschillende mensenrechtenexperts uit Nederland zeggen dat de woonvisie van de gemeente Rotterdam niet verenigbaar is met het recht op huisvesting. We hebben hier dus in Rotterdam te maken met een woonbeleid dat ingaat tegen internationale verdragen en tegen ons eigen grondrecht op wonen.

Er is veel mis met het woonbeleid van de gemeente Rotterdam.

Ten eerste:

Het woonbeleid van deze gemeente discrimineert en stigmatiseert mensen met een laag inkomen en indirect mensen met een migratie-achtergrond.

Toen NIDA dit aankaartte was het stadhuis te klein. NIDA moest haar woorden terugnemen maar NIDA hield haar rug recht.

Vorig jaar maakte ik al melding van hetgeen mij toen zo boos maakte en tot tranen dreef. Dat was een passage uit het Handelingsperspectief op mijn wijk de Afrikaanderwijk. Een document opgesteld door het Nationaal Programma Rotterdam Zuid. In dat document durft men  te schrijven dat allochtonen een negatieve associatie bij mijn wijk zijn. (Dus als burgemeester Ahmed Aboutaleb in mijn wijk zou wonen dan is dat dus ook een negatieve associatie bij de wijk.)

Een ander discriminerend onderdeel van het woonbeleid: Wijken zijn volgens dit college in disbalans als er veel sociale huurwoningen zijn.  In minder rijke buurten waar relatief meer huurders met een migratie-achtergrond wonen verschaft dit college zichzelf zo een excuus om te slopen. Van hoeveel rijke overwegend witte buurten hebben jullie gehoord dat daar gesloopt wordt om die in balans te brengen? Juist nul.

Ten tweede:

De woonvisie van Rotterdam laat duizenden sociale huurwoningen verdwijnen. Dit kan volgens de Verenigde Naties leiden tot dakloosheid en armoede.

Het college gooit olie op het vuur door nog meer dure woningen te bouwen. Inmiddels staat bijna 10% van die dure woningen leeg. Kunnen jullie je dat voorstellen? De grootste wooncrisis sinds de Tweede Wereldoorlog en dit college heeft gebouwd voor de leegstand.

En denk je dat ze met een oplossing komen om die leegstand aan te pakken?

Nee natuurlijk niet. Niemand van dit college komt op het idee om leegstaande woning aan te bieden aan  dakloze mensen, mensen met een beperking, statushouders, arbeidsmigranten, of mensen met een laag inkomen.

Het recht op huisvesting moet juist kwetsbare groepen beschermen. Maar in Rotterdam en niet alleen in Rotterdam draaien we de zaak om. We stigmatiseren de kwetsbaren en we verheerlijken de welgestelden.

In de brief van de verenigde naties is ook te lezen dat de Rotterdamwet discriminerende elementen bevat. Deze wet zorgt ervoor dat onder andere iemand met een uitkering ergens niet mag wonen, zelfs niet als dit tot dakloosheid zou leiden.

En denken jullie dat die brief van de Verenigde Naties dit college ertoe bewogen heeft dat het college in actie kwam?

Nee. Sterker nog onze burgemeester zei; in mijn stad komen geen mensenrechtenschendingen voor. Nou dan heb ik nieuws voor u meneer de burgemeester. In UW stad waren het uw politieagenten die racistische appjes verstuurden. In UW stad wonen de meeste toeslagenouders. In UW stad slapen veel mensen op straat. En toen de woonopstand UW stad uitkoos/om te demonstreren tegen het landelijk woonbeleid/werd het demonstratierecht door deze burgemeester ontnomen/ toen zijn politieapparaat absurd, verwerpelijk en gewelddadig optrad tegen vredelievende demonstranten.

Deze wooncrisis is niet nieuw. Rotterdammers ervaren de wooncrisis al vele tientallen jaren. 40 jaar geleden moest ik thuis een extra trui en jas aantrekken omdat het huis slecht geïsoleerd was en ik was niet de enige die zo opgroeide. Maar pas toen de middeninkomens geraakt werden, begon men te spreken over de wooncrisis. Terwijl sociale huurders al jaren bijvoorbeeld in een kwaliteitscrisis zitten. In vocht- en schimmelwoningen. In slecht geïsoleerde woningen.

En als sprake is van een crisis, dan kan je je klok erop gelijk zetten dat iemand daarvan de schuld krijgt. Eerst waren het de Arbeidsmigranten zoals mijn ouders, toen Asielzoekers en nu krijgen zelfs de ouderen de schuld. Het is niet de schuld van deze groepen.

DE wooncrisis is het gevolg van bewust beleid. In Rotterdam alleen al zijn 40.000 sociale huurwoningen gesloopt, verkocht of overgeheveld naar de vrije sector omdat daar meer huur gevraagd kan worden.

WIJ nemen geen genoegen met kruimels. WIJ eisen onze rechten op. Wonen is een recht en geen gunst die beleidsmakers ons verlenen. En bij dat recht eisen wij gelijkwaardigheid op. Het is te gek voor woorden dat (wij überhaupt gelijkwaardigheid moeten eisen terwijl) voor beleggers en projectontwikkelaars de rode loper uitgerold wordt waar Rotterdammers niet overheen mogen lopen.

Jullie hebben de kracht om te zeggen: ‘DIT pikken wij niet meer’

De gemeenteraadsverkiezingen beginnen morgen. Roep op om te gaan stemmen!

  • Bel je vrienden,
  • je vriendinnen,
  • je kennissen en je familie op!
  • En vertel dat ze moeten stemmen
  • En vertel hen dat zij ook anderen moeten bellen om te gaan stemmen.

Wonen is te belangrijk om alleen aan politici over te laten. Dit kunnen wij veranderen maar dan moeten wij er zelf in geloven.

Ga stemmen en stem voor een sociaal en eerlijk woonbeleid!

Zaterdag staan we op de markten op de Blaak en de Afrikaandermarkt om met mensen in gesprek te gaan over de gemeenteraadsverkiezing op 14, 15 en 16 maart en onze Kieswijzer. Onze boodschap aan alle Rotterdammers: ga stemmen, en stem voor een sociaal en eerlijk woonbeleid!

Speciaal voor de gemeenteraadsverkiezingen maakten we een Kieswijzer om mensen die twijfelen te helpen een keuze te maken voor een politieke partij. De Kieswijzer laat aan de hand van 16 stellingen over het woonbeleid de standpunten van partijen zien. Bekijk de Kieswijzer hier.

Tijd voor een nieuwe Woonvisie

De gemeente Rotterdam wil tienduizenden betaalbare woningen slopen of het duur maken, waardoor jongeren, starters, arbeidsongeschikten, ouderen, mensen met een beperking en andere groepen geen betaalbare woning meer kunnen vinden. Jongeren blijven thuis wonen. Anderen logeren, kamperen, wonen op onveilige plekken of belanden op straat. Bewoners mogen niet meepraten over (sloop)plannen voor hun wijk en worden gedwongen om te verhuizen – soms uit Rotterdam.

Toch past de gemeente haar Woonvisie niet aan. Niet alleen mensen met lage inkomens, maar ook steeds meer mensen met middeninkomens worden gedupeerd door het huidige Rotterdamse woonbeleid.

Dit moet en kan anders. Een betere Woonvisie pakt niet alleen het tekort aan betaalbare woningen aan maar ook dakloosheid, het gebrek aan zeggenschap over (sloop)plannen voor de buurt, torenhoge huren in de particuliere huursector, en de problemen met huisjesmelkers, beleggers en speculanten.

In gesprek met Rotterdammers

Afgelopen week stonden we op zaterdag al op de markt op het Visserijplein. Woensdag waren we samen met de mensen van Het Gemaal op Zuid op de Afrikaandermarkt en was er muziek van zangeres Hilde Labadie en spoken word van Nassima Elidrissi. Ook morgen zijn Het Gemaal op Zuid en Nassima Elidrissi erbij op de Afrikaandermarkt.

Spoken word-artiest en theatermaker Nassima Elidrissi ging woensdag op de Afrikaandermarkt in gesprek met Said Bounadir over waarom het zo belangrijk is om te gaan stemmen.

Foto’s gemaakt door Lavinia Xausa

Het recht op huisvesting in de verkiezingsprogramma’s

Wat zeggen de Rotterdamse verkiezingsprogramma’s over het recht op huisvesting? Dat huisvesting een recht is, wordt in elk geval door BIJ1, GroenLinks, PvdA en Partij voor de Dieren expliciet in hun verkiezingsprogramma erkend. Maar wat betekent dat concreet en wat willen de partijen precies doen om het recht op huisvesting te beschermen en verwezenlijken?

Speciaal voor de gemeenteraadsverkiezingen 2022 maakte The Shift Nederland een meetlat die helpt om de plannen in lokale verkiezingsprogramma’s hierop te beoordelen. The Shift is een wereldwijde beweging die het recht op huisvesting promoot, opgericht door Leilani Farha, voormalig Speciale Rapporteur voor behoorlijke huisvesting van de Verenigde Naties. In Nederland wordt The Shift sinds kort vertegenwoordigd door mensenrechtenjurist Jan de Vries. Hij ontwikkelde de meetlat samen met activisten en organisaties uit de woonbeweging (zie link naar downloads onderaan de tekst).

De meetlat is opgesplitst in twee delen, die samen de essentie van wonen als recht vormen:

  1. Basisprincipes van het recht op behoorlijke huisvesting: o.a. uitbannen en voorkomen dakloosheid, woonzekerheid, en behoorlijke en betaalbare huisvesting;
  2. Vrijheden, aanspraken en bescherming: o.a. vrijheid van vestiging, non-discriminatie, participatie, bescherming tegen arbitraire huisuitzetting en rechtsbescherming.

Hieronder bespreek ik aan de hand van de meetlat wat de verkiezingsprogramma’s zeggen over drie belangrijke onderwerpen: discriminatie door de Rotterdamwet, de aanpak van dakloosheid en de Woonvisie.

De Rotterdamwet

Het woonbeleid mag niet in strijd zijn met de vrijheid van vestiging en ieders recht om niet gediscrimineerd te worden. De Rotterdamwet is op beide punten een probleem. De inkomenseis, maar ook het voorrang geven aan bepaalde beroepsgroepen, zorgt ervoor dat mensen met een laag inkomen of een bijstandsuitkering worden uitgesloten van huurwoningen in bepaalde aangewezen wijken. Dit is discriminatie op grond van inkomen en indirecte discriminatie op grond van afkomst.

De Kieswijzer van Recht op de stad laat zien dat 13 partijen het eens zijn met de stelling dat de Rotterdamwet discrimineert en dus niet langer moet worden ingezet in Rotterdam. Van de huidige coalitiepartijen zijn CDA en VVD het niet eens met deze stelling: zij willen de Rotterdamwet blijven inzetten. Leefbaar Rotterdam wilde niet meedoen aan onze Kieswijzer, maar van hen weten we ook dat ze de Rotterdamwet willen blijven inzetten.

Aanpak dakloosheid

Dakloosheid is een schending van het recht op huisvesting. Zonder (eigen) woonruimte komt een waardig leven in gevaar. Het uitbannen en voorkomen van dakloosheid moet dus prioriteit hebben. Het is ten eerste nodig dat dakloosheid als huisvestingsprobleem wordt gezien. In het huidige beleid is dat nu niet zo: dakloosheid wordt in de eerste plaats als een zorgprobleem gezien dat onder de verantwoordelijkheid valt van de wethouder voor volksgezondheid en zorg (net als landelijk onder de minister van VWS).

Op dit punt schieten de meeste verkiezingsprogramma’s tekort. Alleen BIJ1, CU, GL en PvdA bespreken dakloosheid bij de plannen voor woonbeleid, waarmee het voor hen duidelijk een huisvestingsprobleem is. D66 bespreekt het onderwerp onder het kopje zorg, waarbij het deels wel over huisvesting gaat.

Bij andere partijen vinden we beleid voor dakloosheid onder zorg, maar meestal gaat het dan over opvang of (schuld)hulp. De SP en VVD schrijven überhaupt niets over dakloosheid, ook niet over opvang of hulp. Leefbaar Rotterdam schrijft alleen over de opvang voor dakloze mensen, maar onder het kopje ‘geen plek voor overlastgevers en illegalen’, wat bijdraagt aan stigmatisering.

Housing First is een aanpak die volgens deze logica werkt: eerst een woning, dan eventuele andere problemen aanpakken. Dit wijkt af van de gangbare aanpak, waarbij mensen eerst aan hun problemen moeten werken, voordat ze in aanmerking komen voor huisvesting. In de afgelopen jaren is er in Rotterdam alleen een beperkte pilot met Housing First gedaan met zo’n 100 woningen, terwijl er duizenden mensen dakloos zijn. Volgens onze Kieswijzer zijn bijna alle partijen voor Housing First als uitgangspunt.

Maar dit standpunt is bijna niet terug te vinden in de verkiezingsprogramma’s, wat suggereert dat de meeste partijen het niet belangrijk genoeg vinden. Alleen BIJ1, GL en PvdA noemen Housing First expliciet als uitgangspunt. CU schrijft dat ze meer woningen willen voor Housing First en D66 pleit specifiek voor Housing First voor jonge dakloze mensen door Project010 uit te breiden. Ook Volt noemt Project010, maar is niet duidelijk over wat er moet gebeuren.

De Woonvisie en betaalbare woningen

Een op mensenrechten gebaseerd woonbeleid moet ervoor zorgen dat er voldoende betaalbare woningen zijn, vooral voor kwetsbare groepen, waaronder mensen met een laag of onzeker inkomen, mensen met een beperking, en mensen die dakloos dreigen te worden of onveilig wonen. In Rotterdam draagt de Woonvisie bij aan het tekort aan betaalbare woningen. De Woonvisie heeft immers tot doel om tot 2030 zo’n 13.500 sociale (huur)woningen te slopen of duurder te maken. Niet voor niets spraken in april vorig jaar vijf Speciale Rapporteurs van de Verenigde Naties (VN) het Rotterdamse stadsbestuur hierop aan: omdat er in Rotterdam al veel woningnood, armoede en dakloosheid is, is de Woonvisie een potentiële schending van het recht op huisvesting.

Mensenrechtenjurist Jan de Vries zei er in de podcast Shelter for Daydreams het volgende over:

Welke partijen willen de Woonvisie herzien? Voor onze Kieswijzer vroegen we partijen of zij het eens zijn met de stelling: ‘Het is tijd voor een nieuwe Woonvisie waarin een toename van het aantal sociale huurwoningen (in Rotterdam) een van de doelstellingen is, zodat mensen niet gedwongen worden te verhuizen naar de stadsregio.’ Elf partijen, waaronder collegepartijen CU, GL en PvdA, zijn het hiermee eens. D66 is het er deels mee eens: zij willen de Woonvisie wel ‘actualiseren’ maar voor hen betekent dat niet dat er meer sociale huurwoningen moeten komen (maar ook niet minder).

Zowel het CDA als de VVD willen geen afscheid nemen van de huidige Woonvisie. Het CDA vindt dat er meer sociale huurwoningen in de randgemeenten moet komen en de VVD blijft benadrukken dat er in Rotterdam te veel sociale huurwoningen zouden zijn en te weinig woningen in het midden- en dure segment. Leefbaar Rotterdam, mede-architect van de Woonvisie, wilde niet meedoen aan de Kieswijzer, maar uit hun verkiezingsprogramma blijkt dat ook zij doorgaan op de ingeslagen weg: ze pleiten enkel voor meer woningen in het middensegment.

Meer info:

Foto: Joke Schot

Docu “geWOON – luister naar de stad” 6 maart op OPEN Rotterdam

Zondag 6 maart zendt OPEN Rotterdam vanaf 18:00 uur twee docu’s van Wijk TV uit. De docu’s zijn gemaakt door Ron Blom en Wim Wiegmann, die het initiatief Recht op de stad sinds de oprichting met veel belangstelling volgen (en filmen). Je kunt de docu’s kijken op TV of via de livestream. Update: kijk de documentaire ‘geWOON – luister naar de stad’ hier terug.

De 1e docu “geWOON – luister naar de stad” schetst de gevolgen van de Woonvisie en de daarmee samenhangende woonproblematiek. Al sinds het Woonreferendum in 2016 volgt Wijk-TV de ontwikkelingen rond de sociale woningbouw in de stad kritisch. Zo werd in beeld gebracht hoe bewoners van het Zinkerblok op Zuid gedwongen werden uit te verhuizen, hun panden werden kluswoningen.  Daarnaast laat de docu ook de opkomst en resultaten zien van 1 jaar Recht op de stad.

Vlak voor de verkiezingen wil Wijk TV met deze docu stimuleren dat Rotterdammers meer bewust kiezen voor politieke partijen die opkomen voor hun woonbelang. (Zie ook onze Kieswijzer hier.)

De 2e docu “Het Poortgebouw – van 1980 voor altijd” volgt het wel en wee van de bewoners van het Poortgebouw. Al ruim 40 jaar wonen zij legaal in het gebouw. Ondanks tegenwerking, onderhandse doorverkoop en rechtszaken van projectontwikkelaars wisten ze het gebouw in deze unieke woonfunctie te behouden. Een mooi aspect is dat filmmaker Wim Wiegmann medebewoners van het eerste uur portretteerde samen met de huidige bewoners in hun oude kamer. De docu was bedoeld om het jubileum te omlijsten, helaas gooide een virus roet in het eten. Nu met 2 jaar vertraging wordt er toch  nog feestelijk een taart aangesneden.

Expositie ‘Uitgedoofd en Ontzield’

Foto-expositie

Gemaal op Zuid | 16 februari t/m 20 maart | openingstijden woensdag 10:00-17:00, zaterdag 12:00-17:00 en op afspraak

Een foto zegt vaak meer dan duizend woorden. Wie de aanleiding van deze expositie al dan niet kennen, moeten weten hoe veel er is gepraat, gediscussieerd, gedemonstreerd, ingesproken, gepleit, geïnterviewd, verteld, geroepen, geverbaliseerd, geschreeuwd, gehuild en getreurd.

Nu het eerste hoofdstuk van dit verhaal bijna is geschreven, groeit het besef dat er nog vele zullen volgen en het plot van het gentrificatiebeleid in nevelen is gehuld.

De beelden die hier worden getoond, geven een inkijkje in het alledaagse bestaan van Edwin, Miriam en hun zoon Demiën. Hun leven werd jarenlang beheerst door spanning, stress, media, juridische processen en onzekerheid. Edwin bleef zichzelf en werd de stem van het volk.

Ondanks het verzet, heeft niemand kunnen voorkomen dat de gemeente zijn alledaagse bestaan, en dat van honderden buurtgenoten, wegvaagde. Zij werden uit hun woningen geplaatst en weggerukt uit hun bestaan, zodat de gemeente de grond onder hun voeten veel lucratiever te gelde kan maken.

De sloop van de Tweebosbuurt begon vorig jaar op 21 juni, enkele dagen nadat de Verenigde Naties een brief aan de Nederlandse overheid en de gemeente Rotterdam hadden gepubliceerd over het Rotterdamse woonbeleid en de gevolgen voor de Tweebosbuurt. Inmiddels is de sloop half voltooid. De buurt is uitgedoofd en ontzield.

De politiek mag zichzelf aanrekenen dat zij ernstig heeft gefaald in het handhaven van de integriteit van haar burgers en de maatschappelijke context waarin die leven. Het is nu nog veel te vroeg voor een conclusie. Terugkijkend in de tijd kan worden vastgesteld dat de gemeente Rotterdam er voor kiest om volksbuurten stelselmatig te verwaarlozen en haar zorgplicht verzuimd.

Deze expositie is door Joke Schot en Roland Huguenin samengesteld en ontwikkeld voor de Afrikaanderwijk Coöperatie in het Gemaal op Zuid. Mede mogelijk gemaakt door Gemeente Rotterdam.

Lees verder onder de foto

Edwin voor zijn huis in de Martinus Steijnstraat, 21 juli 2021 Rotterdam – © foto Joke Schot

PROGRAMMA

12 maart – Gespreksavond ‘Is huisvesting een mensenrecht of een voorrecht?’ Met Rosa Beets, Jaap Rozema, Ellen Verkoelen, Mustapha Eaisaouiyen, Olivier van Nooten (moderator) en Jorrit Westerhof (muziek) Lees meer
Deze avond is verplaatst als gevolg van de storm Eunice

21 februari – Gespreksavond met leden en kandidaat-leden van Wijkraad Afrikaanderbuurt Met Agnes Verweij (moderator) en Lena Evora en Toy Vieira (muziek ) invulling wordt volgende week bekend gemaakt Lees meer

9 maart – Casco Mobile: koffie en thee op de Afrikaandermarkt + flyeren Recht op de stad + artiesten invulling wordt later bekend gemaakt

12 maart – Casco Mobile: koffie en thee op de Afrikaandermarkt + flyeren Recht op de stad + artiesten invulling wordt later bekend gemaakt

16 maartGemeenteraadsverkiezingen en Wijkraadsverkiezingen 2022 | Casco Mobile: koffie en thee op de Afrikaandermarkt + flyeren Recht op de stad + artiesten invulling wordt later bekend gemaakt

Gemaal op Zuid, Pretorialaan 141, Rotterdam

Kieswijzer gemeenteraadsverkiezingen schrijft zichzelf

De verkiezing voor de gemeenteraad is al over zes weken. Natuurlijk zijn wij van Recht op de stad een heuse kieswijzer aan het maken, voor wie precies wil weten hoe de politieke partijen in Rotterdam de wooncrisis denken op te lossen. We hebben stellingen bedacht die door de politici wel of niet onderschreven worden.

En ook zijn we dingen aan het verzinnen die we op de markt aan de Rotterdammers gaan vragen, zoals: ‘Oude huizen slopen en daar dure nieuwbouw voor in de plaats zetten, wat vindt u daarvan?’ Uw snedige antwoord zetten we op Instagram, uw tv en Twitter, om u een zetje in de goede richting te geven. Want wij van Recht op de stad hebben bezwaar tegen sloop waar 70 procent van de bewoners ook tegen is. En we vinden dat de gemeente de bewoners moet beschermen, in plaats van weg te jagen.

Dit alles heeft u van ons tegoed.

Al hoewel… Op de Coolsingel wordt komende week ook een kieswijzer geschreven waar we nu al wat aan hebben.

De Tweede Kamer heeft vorige week een motie aangenomen waarin aan de regering wordt gevraagd om ‘het totaal aantal sociale huurwoningen niet verder te laten afnemen’. Hier in Rotterdam hebben de grote huurdersorganisaties geweigerd om de prestatieafspraken te ondertekenen waarin staat dat gemeente en woningcorporaties duizenden huurwoningen willen verkopen, liberaliseren of platgooien. En nu wil gemeenteraadslid Ellen Verkoelen (50PLUS) de Rotterdamse politiek laten stemmen over hetzelfde: een stop op de afname van sociale huurwoningen in Rotterdam.

Heeft u hem? De kieswijzer schrijft zichzelf.

Wellicht krijgen we donderdag aanstaande van de gemeenteraad een kieswijzer cadeau waar we niks meer aan hoeven te doen. Dan kunnen we vrijdag in de krant lezen welke partijen tegen behoud van sociale huurwoningen zijn en welke juist voor! En kunnen we de twijfelaars in de raad zien stemmen. Als ze nu tegen sloop, verkoop en liberalisering zijn, dan zullen we ze daar de komende vier jaar aan houden. Dat is geen dreigement. Dat is zeker.

Wim Noordegraaf

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema door Anders Norén